Xavi nieuwe bondscoach Oranje: eerste buitenlander sinds Ernst Happel

Xavi Hernández is de nieuwe bondscoach van het Nederlands elftal. De 46-jarige Spanjaard volgt Ronald Koeman op en heeft bij de KNVB een contract ondertekend tot en met het WK van 2030. Daarmee kiest Nederland voor het eerst in 48 jaar weer voor een buitenlandse bondscoach.

De laatste niet-Nederlandse trainer voor de groep was Ernst Happel. De Oostenrijker leidde Oranje in 1978 naar de finale van het wereldkampioenschap. Daarin bleek gastland Argentinië na verlenging met 3-1 te sterk. Sindsdien koos de KNVB uitsluitend voor Nederlandse bondscoaches.

Xavi komt bijna uit het niets

Na het vertrek van Ronald Koeman passeerden verschillende bekende namen de revue. Peter Bosz, Arne Slot en opnieuw Louis van Gaal werden aan de vacante positie gelinkt. Slot liet enkele weken weten voorlopig in de Europese top te willen blijven werken. Ook Michael Reiziger gold lange tijd als een serieuze kandidaat.

De bondscoach van Jong Oranje kent de organisatie, werkte eerder als assistent bij het Nederlands elftal en heeft als voormalig international een uitgebreid verleden bij Oranje. Toch was er ook veel druk vanuit de media en de fans om die keuze te heroverwegen. Uiteindelijk kwam de KNVB uiteindelijk uit bij een veel verrassendere naam.

Pas op de dag van de bekendmaking werd duidelijk dat de voetbalbond gesprekken had gevoerd met Xavi. Enkele uren later was de overeenkomst al officieel. De aanstelling werd direct wereldwijd opgepakt. De belangstelling was zelfs zo groot dat de website van de KNVB kort na de bekendmaking tijdelijk moeilijk bereikbaar was.

Xavi tekent een contract tot en met het WK van 2030. Daardoor moet hij Oranje niet alleen naar en tijdens het EK van 2028 leiden, maar ook de volledige daaropvolgende WK-cyclus voor zijn rekening nemen.

‘Een beetje een zoon van het Nederlandse voetbal’

Hoewel Xavi de Spaanse nationaliteit heeft, zijn de Nederlandse invloeden in zijn loopbaan groot. De voormalig middenvelder doorliep de jeugdopleiding van FC Barcelona, de club met een sterke link met het Nederlandse voetbal.

Ook Louis van Gaal en Frank Rijkaard speelden in zijn loopbaan een belangrijke rol in zijn ontwikkeling. Onder Van Gaal debuteerde Xavi in het eerste elftal van Barcelona, terwijl hij onder Rijkaard uitgroeide tot een van de beste middenvelders ter wereld.

“Ik vind het een enorme eer om bondscoach van het Nederlands elftal te worden”, reageert Xavi op zijn aanstelling op de website van de KNVB. “Als iemand die zijn opleiding heeft genoten aan de academie van FC Barcelona, met sterke invloeden van onder anderen Johan Cruijff en Rinus Michels, voel ik een bijzondere verbondenheid met het Nederlandse voetbal. Je zou kunnen zeggen dat ik een beetje een zoon van het Nederlandse voetbal ben.”

De nieuwe bondscoach zegt zich te herkennen in de Nederlandse voetbalvisie. Xavi wil met Oranje initiatief nemen, vanuit balbezit spelen en ruimte bieden aan creativiteit. “Natuurlijk is en blijft het belangrijkste doel altijd om te winnen, maar het liefst doe ik dat ook op een manier waarop die kenmerken terugkomen en waar mensen van kunnen genieten. De potentie daarvoor is aanwezig, evenals een mooie basis om op voort te bouwen.”

Van tegenstander in WK-finale naar bondscoach

De aanstelling bevat ook een opvallend historisch detail. In 2010 stond Xavi als speler tegenover het Nederlands elftal in de finale van het WK in Zuid-Afrika. De middenvelder was uiteraard een basiskracht bij Spanje dat Oranje helaas in de verlenging versloeg door het doelpunt van Andrés Iniesta. Tien jaar later krijgt Xavi de verantwoordelijkheid over het land dat hij destijds van de wereldtitel afhield.

Als speler won hij vrijwel alles wat er te winnen viel. Met Spanje werd hij Europees kampioen in 2008 en 2012 en wereldkampioen in 2010. In het shirt van Barcelona kwam hij tot meer dan 750 officiële wedstrijden. Hij veroverde met de Catalaanse club onder meer acht landstitels en vier Champions League-trofeeën.

Kampioen met FC Barcelona

Na zijn spelersloopbaan begon Xavi in 2019 als trainer van Al Sadd. Met de club uit Qatar won hij meerdere nationale prijzen, waarna hij in november 2021 terugkeerde bij FC Barcelona.

De financiële en sportieve omstandigheden waren niet eenvoudig, maar in het seizoen 2022/2023 leidde hij Barcelona wel naar de Spaanse landstitel en de winst van de Spaanse Super Cup. In 2024 vertrok hij bij de club. Het Nederlands elftal wordt zijn eerste klus als bondscoach.

Volgens directeur topvoetbal Nigel de Jong sluit de voetbalvisie van Xavi goed aan bij de manier waarop de KNVB met Oranje wil spelen.

“Xavi gelooft in die basisprincipes en heeft die visie omarmd en zich eigen gemaakt”, aldus De Jong. “Dat alles, gecombineerd met zijn persoonlijkheid en de manier waarop hij spelers weet te raken en het beste uit een groep haalt, maakt hem de juiste keuze voor de komende jaren.”

Patrick Kluivert mogelijk assistent van Xavi

De technische staf rond Xavi is nog niet compleet. De Spanjaard krijgt de komende weken de ruimte om zijn eigen begeleidingsteam samen te stellen. Daarbij wil hij nadrukkelijk Nederlandse kennis aan zijn staf toevoegen.

Patrick Kluivert wordt genoemd als een van de belangrijkste kandidaten voor een rol als assistent. Kluivert en Xavi speelden tussen 1998 en 2004 samen bij FC Barcelona. Bovendien heeft Kluivert al ervaring bij Oranje. Tussen 2012 en 2014 was hij assistent van Louis van Gaal. Tijdens het WK van 2014 eindigde Nederland als derde.

Mogelijk komt ook Michael Reiziger alsnog in beeld voor een plaats in de technische staf. Ook hij kent Xavi uit hun gezamenlijke periode als speler bij Barcelona. Daarnaast is Reiziger al werkzaam bij de KNVB en kent hij een groot deel van de nieuwe generatie internationals.

Xavi laat in ieder geval weten veel waarde te hechten aan Nederlandse inbreng. “De Nederlandse kennis van het voetbal, de spelers en de cultuur is van grote waarde. Door elkaars kennis en ervaring te combineren creëren we de beste omstandigheden om als team straks het maximale uit onszelf en de spelersgroep te halen.”

Debuut tegen Duitsland

Xavi hoeft niet lang te wachten op zijn eerste grote wedstrijd als bondscoach. Oranje hervat het interlandvoetbal op 24 september met een thuiswedstrijd tegen Duitsland in de Nations League. Het duel wordt gespeeld in de Johan Cruijff ArenA.

Daarmee begint de Spaanse bondscoach uitgerekend in een stadion dat de naam draagt van de Nederlander die zo’n grote invloed had op de voetbalfilosofie waarin hij zelf werd opgeleid.

Alle buitenlandse bondscoaches van Oranje

Xavi wordt de 21ste buitenlandse bondscoach in de geschiedenis van het Nederlands mannenelftal. In de beginjaren van Oranje was een buitenlandse trainer eerder regel dan uitzondering. De KNVB deed vooral vaak een beroep op Engelse oefenmeesters. Twaalf van de twintig voorgangers van Xavi kwamen uit Engeland.

Bob Glendenning was met afstand de langstzittende buitenlandse bondscoach. Hij leidde Oranje tussen 1923 en 1940 in totaal 87 keer. Daarna volgden onder anderen de Oostenrijkers Max Merkel en Ernst Happel, de Roemeens-Franse Elek Schwartz, de Engelsman Denis Neville en de Duitser Georg Kessler.

Happel was tot de komst van Xavi de laatste buitenlandse bondscoach. De Oostenrijker bereikte met Nederland in 1978 de finale van het WK. Oranje verloor daarin na verlenging van gastland Argentinië. Daarna koos de KNVB 48 jaar lang uitsluitend voor Nederlandse trainers.